Zima w górach to nie tylko zatłoczone stoki i kolejki do wyciągów. To także cisza, dzika przyroda i wolność, jaką daje poruszanie się na nartach poza wyznaczonymi trasami. Skitouring (często spolszczane jako skituring), czyli połączenie turystyki górskiej z narciarstwem zjazdowym, z roku na rok zyskuje w Polsce na popularności. Jeśli marzysz o tym, by zamienić gwar kurortu na szum wiatru na grani, ten poradnik jest dla Ciebie. Dowiesz się z niego, jak postawić pierwsze kroki, jaki sprzęt skompletować i dlaczego warto wybrać profesjonalne kursy skiturowe.

Czym właściwie jest skitouring (skituring)?

Najprościej rzecz ujmując, skitouring to turystyka narciarska. Dzięki specjalnym wiązaniom i „fokom” (o których za chwilę), możemy podchodzić na nartach pod górę, by następnie zjechać w dół – często w dziewiczym śniegu, z dala od przygotowanych tras. To sport, który daje niesamowitą satysfakcję z wysiłku włożonego w podejście i nagrodę w postaci zjazdu.

Skituring to jednak szerokie pojęcie. Możemy wyróżnić kilka jego odmian:

• Skitouring rekreacyjny (touring): Najpopularniejsza forma. Celem jest wycieczka sama w sobie, podziwianie widoków i spokojny zjazd. Sprzęt jest tu kompromisem między wagą a wygodą zjazdu.
• Skialpinizm: Bardziej zaawansowana forma, łącząca narty ze wspinaczką. Często wymaga użycia raków, czekanów i liny.
• Freeride touring: Tu priorytetem jest zjazd. Podchodzimy tylko po to, by znaleźć idealną linię w głębokim puchu.
• Speed touring / Skimo: Wersja sportowa, gdzie liczy się czas i lekkość sprzętu.

Dla osoby początkującej najlepszym punktem wyjścia jest klasyczny skitouring rekreacyjny.

Krok 1: Przygotowanie kondycyjne i umiejętności

Zanim ruszysz do sklepu po sprzęt, warto zastanowić się nad swoimi umiejętnościami. Skituring wymaga dwóch rzeczy: kondycji i umiejętności zjazdu.

Czy muszę być maratończykiem?

Nie, ale musisz mieć przyzwoitą wydolność. Podejście na nartach to wysiłek tlenowy, porównywalny do szybkiego marszu pod górę z plecakiem. Jeśli jesteś w stanie wejść latem na Kasprowy Wierch czy Giewont bez „wypluwania płuc”, poradzisz sobie na pierwszej wycieczce. Pamiętaj jednak, że po wyczerpującym podejściu czeka Cię jeszcze zjazd.

Jak dobrze muszę jeździć na nartach?

To kluczowe pytanie, które często pada na kursach skiturowych. Wiele osób myśli, że nauczy się jeździć na nartach podczas wycieczek. To błąd. Skitouring nie służy do nauki jazdy na nartach od zera. Musisz pewnie czuć się na trasach przygotowanych (poziom czerwonej trasy to rozsądne minimum). W terenie śnieg bywa różny – od miękkiego puchu, przez szreń, aż po lód. Jeśli masz braki w technice zjazdowej, warto najpierw doszkolić się na stoku, a dopiero potem zapisać na kursy skitourowe.

Krok 2: Sprzęt skiturowy – kupować czy wypożyczać?

Złota zasada dla początkujących brzmi: najpierw wypożycz, potem kupuj. Sprzęt do skituringu jest drogi, a na początku trudno ocenić, co będzie dla nas najlepsze. Wypożyczalnie oferują nowoczesne zestawy, a obsługa pomoże dobrać odpowiednie parametry.

Jeśli jednak zdecydujesz się na zakup, oto co składa się na zestaw:

1. Narty skiturowe

Są lżejsze od zjazdowych. Dla początkujących zaleca się narty o szerokości pod butem między 80 a 90 mm. Taka szerokość zapewnia uniwersalność – narta będzie dobrze trzymać na twardym śniegu, ale też nie zapadnie się w puchu.

2. Wiązania

To serce zestawu. Umożliwiają uwolnienie pięty do podchodzenia i zablokowanie jej do zjazdu.

• Wiązania pinowe (kłowe): Obecnie standard w skituringu. Są lekkie i wymagają butów ze specjalnymi insertami.
• Wiązania szynowe: Cięższe, odchodzą do lamusa.
  Dla początkującego najlepsze będą nowoczesne wiązania pinowe ze skistoperami.

3. Buty skiturowe

Najważniejszy element! Muszą być wygodne, bo spędzisz w nich wiele godzin. Posiadają mechanizm „walk/ski” – po przełączeniu na „walk” cholewka staje się ruchoma, co umożliwia naturalny krok.

4. Foki

To pasy materiału, które przykleja się na ślizg narty. Dzięki nim narta przesuwa się do przodu, ale nie cofa. To właśnie dzięki nim skitouring umożliwia podchodzenie pod górę.

5. Lawinowe ABC

Jeśli planujesz wyjścia w Tatry lub wyższe partie Beskidów, musisz posiadać: detektor lawinowy, sondę i łopatę. Obsługa tego sprzętu to podstawowy element każdego kursu skiturowego.

Krok 3: Jak się ubrać na skitury?

Skituring to sport o dużej amplitudzie wysiłku. Kluczem jest ubieranie się „na cebulkę”:

1. Bielizna termoaktywna: Syntetyczna lub z wełny merino.
2. Warstwa docieplająca: Lekka bluza lub polar.
3. Warstwa zewnętrzna: Kurtka i spodnie chroniące od wiatru (softshell/hardshell).
4. Kurtka „stanowiskowa” (puchówka): Ciepła kurtka, którą zakładasz na postojach i przed zjazdem.

Krok 4: Gdzie na pierwszy raz? Najlepsze miejsca w Polsce

Polska oferuje świetne warunki do nauki. Nie musisz od razu porywać się na Rysy. Oto gdzie warto postawić pierwsze kroki w skituringu:

1. Beskidy (Pilsko, Skrzyczne)

To idealny poligon doświadczalny, często wybierany na pierwsze kursy skitourowe. Beskidy oferują łagodniejsze nachylenie i mniejsze zagrożenie lawinowe niż Tatry. Korbielów i Pilsko to prawdziwa mekka polskich skiturowców.

2. Gorce (Turbacz)

Trasa z Nowego Targu na Turbacz to klasyk dla początkujących. Jest bezpiecznie, widokowo, a zjazdy są łagodne.

3. Karkonosze

Oferują namiastkę terenu alpejskiego. Dobre trasy znajdziesz w rejonie Szrenicy, ale pamiętaj o przepisach parku narodowego.

4. Tatry (Dla tych po kursie)

Jeśli celujesz w Tatry, zacznij od łatwych wycieczek, np. Dolina Goryczkowa czy Rusinowa Polana. Pamiętaj, że w Tatrach skitouring dozwolony jest tylko na wyznaczonych szlakach.

Krok 5: Kursy skiturowe – dlaczego warto?

Najlepszym i najbezpieczniejszym sposobem na rozpoczęcie przygody jest zapisanie się na profesjonalne kursy skiturowe (lub kursy skitourowe – obie formy są poprawne).

Dlaczego warto wybrać kursy skiturowe?

Technika: Instruktor nauczy Cię, jak poprawnie zakładać foki, jak robić „zakosy” (zwroty na stromym stoku) i jak efektywnie pracować kijami. To fundamenty poprawnego skituringu.

Bezpieczeństwo: Dowiesz się podstaw o lawinach, nauczysz się obsługi lawinowego ABC i planowania trasy.

Sprzęt: Dowiesz się jak obsługiwać sprzęt, jakie są jego zalety i wady, jaki wybrać.

Towarzystwo: Poznasz ludzi o podobnych zainteresowaniach.

Podsumowanie

Skitouring to piękny sport, który pozwala odkryć góry na nowo. Nie wymaga nadludzkiej kondycji, ale wymaga pokory i przygotowania. Zacznij od wypożyczalni i łatwych tras w Beskidach. Zainwestuj w kursy skitourowe z instruktorem – to najszybsza droga do samodzielności i bezpieczeństwa. A kiedy po raz pierwszy zdejmiesz foki na szczycie, zrozumiesz, dlaczego tak wiele osób zakochało się w tej aktywności.

Zapraszamy na profesjonalne kursy skitourowe w Freeride&Skitour School.